Haber Detayı
09 Ekim 2019 - Çarşamba 18:20 Bu haber 35716 kez okundu
 
YARGITAY KARARI: BELEDİYE İŞÇİSİ İLAVE TEDİYE ALMALIDIR.
Yargıtay K. Haberi
YARGITAY KARARI: BELEDİYE İŞÇİSİ İLAVE TEDİYE ALMALIDIR.

Makale 09.10.2019 tarihinde Mevzuat Grubu tarafından güncellenmiştir.  (İlk Yayın Tarihi 2019-10-04)

(www.kamuiscisi.net.   www.kamuiscisi.net.   www.kamuiscisi.net.   www.kamuiscisi.net.   www.kamuiscisi.net.   www.kamuiscisi.net. )
.
YARGITAY KARARI: BELEDİYE İŞÇİSİ İLAVE TEDİYE ALMALIDIR.
 
.
Bildiğiniz gibi kamuda çalışan alt işveren işçileri 1 Nisan 2018 tarihi itibari ile sürekli işçi kadrolarına geçiş yaptılar. Geçiş yapan işçiler 375 Sayılı KHK'nın geçici 23 ve 24. madde kapsamında aynı kurumda aynı işleri yapmaya devam ettiler. 
Sözkonusu işçiler geçişten önce alt işveren işçileri olduklarından TEDİYE hakkına sahip değillerdi. Ancak geçişten sonra 6772 Sayılı Kanunun 1. maddesi kapsamında işçilere Tediye hakkı verilmiş oldu. 
.
 
Madde 1 – Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmiyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır. (1)
.
Mezkur kanundan da görüleceği üzere "belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller" de bu kapsamda Tediye hakkına sahiptir. Kanunda bu konu açıkça belirtilmiş olmasına rağmen 696 KHK kapsamında geçiş yapan belediye şirket işçilerine Tediye ödemesi Belediye Şirketleri tarafından yapılmamaktadır
.
 
Konu ile ilgili bir Yargıtay kararını mercek altına alalım.
Yargıtay Kararına konu olan Mahkeme Kararında "Belediye işçisinin ilave tediye ödemesinden faydalanamayacağı kararı verilmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi konu ile 2/02/2015 tarihli kararında" davalı şirketin 6772 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve işçinin ilave tediye alacağının tespit edilmesi gerekirken hatalı karar verildiği ifade edilmiştir. Sözkonusu karar oy birliği ile alınmıştır.
.
.

Rıza KARAMAN 

Kıdemli İş Kanunu Uzmanı

Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı

Mail: kamuiscisi.turkiye@gmail.com

 
YARGITAY KARARININ ÖZETİ:
İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave  Tediye  Yapılması  Hakkındaki  Kanun  ile  düzenlenmiştir.   Kanunun  1. maddesinde, Devlet ve ona bağlı kurumların hangileri olduğu, ayrıca yararlanacak kişiler açıkça belirtilmiştir.
Buna göre;
A. İşveren kapsamı yönünden Devlete ve ona bağlı olmak üzere, 1-Genel, katma ve özel bütçeli daireler,
2-Sermayesi değişen kurumlar,
3-Sermayesinin  yarısından  fazlası  Devlete  ait  olan  şirket  ve  kurumlar  ve
bunlara bağlı kuruluşlar,
4-Belediyeler ve belediyelere bağlı kuruluşlar,
5-3460 ve 3659 sayılı Kanun kapsamına giren, sermayesinin tamamı Devlete
ait olan veya bu sermaye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluşları,
3460 sayılı Yasa bugün itibari ile yürürlükte olan bir yasa değildir. 3659 sayılı Yasa  ise,  banka  ve  Devlet  kurumlarında  çalışan  memurların  aylıkları  ile  ilgili düzenleme getirmiş ve halen yürürlüktedir. Bu Yasanın 1. maddesinde, kapsama dahil kurumlar daha ayrıntılı açıklanmıştır.
 
Somut  olayda;  mahkemece  davalının  özel  hukuk  tüzel  kişisi  olduğu  bu nedenle davacının ilave tediye ödenmesinden faydalanamayacağı sonucuna varmış ise  de;  6772  sayılı  Kanunda  Belediyeler  ve  Belediyeye  bağlı  kuruluşların  kanun kapsamında  değerlendirileceği  belirtilmiştir.  Davalı  şirketin  30  ortağı  Bursa Büyükşehir  Belediyesi,  20  ortağı  Osmangazi  Belediye  Başkanlığı,  20  ortağı Yıldırım Belediye Başkanlığı, 2.8 ortağı Nilüfer Belediye Başkanlığı, 27,2 ortağı Buski Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüdür. Bu nedenle davalı şirket 6772 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmeli ve davacının hak kazandığı ilave tediye alacağı tespit edilerek hüküm altına alınmalı iken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olması hatalı olup bozma nedenidir.
 
 
.
YARGITAY KARARININ TAM METNİ...
 
T.C
YARGITAY
7. HUKUK DAİRESİ
 
Esas No. 2014/21336 Karar No. 2015/1351 Tarihi: 12.02.2015
 
Dava Türü: Alacak
 
DAVA:   Taraflar   arasında   görülen   dava   sonucunda   verilen   hükmün, Yargıtayca  incelenmesi  davacı  vekili  tarafından  istenilmekle,  temyiz  isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:
Davacı  vekili,  davacının  emeklilik  nedeniyle  şirketteki  çalışmasına  son verdiğini,   çalıştığı   dönem   içerisinde   işverenin   davacıya   kamu   kuruluşlarında çalışanlara ödenmesi gereken ilave tediye alacağına dair ödeme yapmadığını ileri sürerek,  ilave tediye alacağının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.
Davalı  vekili,  davalı  şirketin  kamu  tüzel  kişisi  olmadığını  ve  6772  sayılı
Kanunun kapsamında değerlendirilemeyeceğini beyanla davanın reddini
savunmuştur.
Mahkemece, toplanan kanıtlara göre somut olayda davalı Binted Ltd. Şti'nin özel  hukuk  tüzel  kişiliğine  sahip  bir  sermaye  şirketi  olduğu,  ilave  tediyeden yararlanabilmek  için  işverenin  kamu  işvereni  olması  gerektiği,  hal  böyle  olunca davacının ilave tediye ücretinden faydalanamayacağı gözetilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Dosya içeriğine göre davacı işçi ile davalı işveren arasında ilave tediye alacağı
konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave  Tediye  Yapılması  Hakkındaki  Kanun  ile  düzenlenmiştir.   Kanunun  1. maddesinde, Devlet ve ona bağlı kurumların hangileri olduğu, ayrıca yararlanacak kişiler açıkça belirtilmiştir.
Buna göre;
A. İşveren kapsamı yönünden Devlete ve ona bağlı olmak üzere, 1-Genel, katma ve özel bütçeli daireler,
2-Sermayesi değişen kurumlar,
3-Sermayesinin  yarısından  fazlası  Devlete  ait  olan  şirket  ve  kurumlar  ve
bunlara bağlı kuruluşlar,
4-Belediyeler ve belediyelere bağlı kuruluşlar,
5-3460 ve 3659 sayılı Kanun kapsamına giren, sermayesinin tamamı Devlete
ait olan veya bu sermaye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluşları,
3460 sayılı Yasa bugün itibari ile yürürlükte olan bir yasa değildir. 3659 sayılı Yasa  ise,  banka  ve  Devlet  kurumlarında  çalışan  memurların  aylıkları  ile  ilgili düzenleme getirmiş ve halen yürürlüktedir. Bu Yasanın 1. maddesinde, kapsama dahil kurumlar daha ayrıntılı açıklanmıştır.
Yukarda  belirtilen  kurumlarca,  sermayesinin  yarısından  fazlasına  iştirak suretiyle  kurulan  kuruluşlar  ve  bunların  aynı  nispette  iştirakleriyle  vücut  bulan kurumlar,  ticaret  ve  sanayi  odaları  ve  borsalar  veya  satın  alınıp  belediyelere bağlanan müesseseler de Kanun kapsamına alınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda, merkezi yönetim kapsamındaki  kamu  idareleri,  sosyal  güvenlik  kurumları  ve  mahalli  idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ekli cetvellerde sayılmıştır. Bu
cetvellerde  Genel  Bütçe  Kapsamındaki  Kamu  idareleri,  Özel  Bütçeli  İdareler, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar ve Sosyal Güvenlik Kurumlarında çalışanların kanun kapsamında olduğunun kabulü gerekir.
Sonuç  itibari  ile  kapsam  bakımından,  Devlet  tarafından  yasa  ve  yasanın verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu  tüzel  kişilikleri  ve  bunlara  bağlı  kuruşlarda  iş  sözleşmesi  ile  çalışanlara uygulanacağı görülmektedir.
B. İşçi yönünden kapsama gelince:
İş Kanunu kapsamına girsin girmesin, yukarda belirtilen Devlet ve ona bağlı kurumlarda İş Kanununun 1. maddesindeki tanıma göre, işçi sayılan herkes bu alacaktan yararlanacaktır. Kanun, 4857 ve 1475 sayılı İş Kanunundan önceki İş Kanununa atıfta bulunmuştur. 4857 sayılı İş Kanunu işçi tanımına 2. maddesinde yer vermiştir. Buna göre “bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi” denir. O halde bir iş sözleşmesine dayanarak, yukarıda belirtilen kurumlarda çalışan her işçiye ilave tediye ödemesinin yapılması gerekir.
C. Ödenecek ücret yönünde kapsam:
Maddenin  son  cümlesinde,  yukarıda  belirtilen  işyerlerinde  çalışan  işçilere ücret sistemleri ne olursa olsun her yıl için birer aylık ücret tutarında ilave tediye ücreti ödeneceği belirtilmiştir. Devlet ve ona bağlı maden işletmelerinin yeraltında çalışan işçilere, ayrıca bir aylık ödeme dışında birer aylık daha ödemenin yapılacağı Kanunun 2. maddesinde açıklanmıştır.
Kanunun 3. maddesinde, işçilere her yıl için birer aylık (yeraltında çalışan işçilere her yıl için ikişer aylık) ilave tediye dışında, birer aylık ücret istihkaklarını geçmemek üzere Bakanlar Kurulu kararı ile aynı oranda bir ilave tediye ödemesi yapılabileceği belirtilmiştir.
Keza Yasanın ek 1. maddesi ile ilave tediyelerin Toplu İş Sözleşmesi ile kararlaştırılması halinde buna sınır getirilmiş ve “Bu Kanun uyarınca işçilere yapılan ilave tediyelerden ayrı olarak, her yıl için her biri bir aylık istihkakları tutarını (hafta ve genel tatil ücretleri dahil) geçmemek şartıyla toplu iş sözleşmeleri ile en çok iki ikramiye daha verilebilir” düzenlemesine yer verilmiştir. Toplu İş Sözleşmesi ile yukarda  belirtilen  kurumlarda  çalışan  işçilere  en  çok  iki  ay  daha  ilave  tediye ödeneceğinin kararlaştırılabileceği, bu miktar üzerinde ödeme yapılacağı şeklindeki düzenlemenin yasal sınırı aşan miktarda geçersiz olacağını kabul etmek gerekir.
Kanun,  kapsam  içinde  olmayan  ancak  Toplu  İş  Sözleşmesi  uygulanacak işyerleri  için de  Ek 2.  madde  ile  bir  sınırlama  getirmiş  ve  kapsamda  kalmayan işyerlerinde Toplu İş Sözleşmeleri ile en çok dört aylık, yeraltındaki işyerlerin de ise en çok beş aylık ilave tediye oranında ücret ödeneceği kuralına yer vermiştir. Ancak bu tür işyerlerinde Toplu İş Sözleşmesi ile kararlaştırılan bu tür ödemeleri ilave tediye olarak değil, akdi ikramiye olarak kabul etmek yerinde olacaktır.
Kanunun  4.  maddesine  göre,  ilave  tediye  alacağının  ödeme  zamanını, Bakanlar Kurulu belirler. Bakanlar Kurulunun kararı ile ilave tediye alacağı muaccel hale gelir. İlave tediye hesabı, Bakanlar Kurulunun belirlediği ödeme tarihlerindeki
ücrete göre yapılmalıdır. Ödeme zamanı taraflarca kararlaştırılmadığında, Borçlar Kanununun 101. maddesi uyarınca, temerrüt için alacaklının ihtarına gerek vardır. İlave tediye alacağı yasadan kaynaklandığından, talep halinde temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmelidir. Toplu iş sözleşmelerinde bulunan, 6772 sayılı Yasa  maddesinin  tekrarından  ibaret  hükümler,  alacağın  dayanağının  ilgili  Yasa olduğu  gerçeğini  değiştirmeyeceğinden,  bu  durumlarda  dahi  yasal  faize  karar verilmelidir. Ancak, özelleştirme vb. sebeplerle ödenme koşullarının yitirildiği, ilave tediye alacağının sadece toplu iş sözleşmesine göre ödenmesinin kararlaştırıldığı durumlarda, 2822 sayılı Kanunun 61. maddesi uyarınca en yüksek işletme kredisi faizine hükmedilmelidir.
Aynı maddede ilave tediye alacağının nasıl hesaplanacağı ve kesinti yapılıp yapılmayacağı belirtilmiştir. Buna göre aylık olarak bu alacağın hesaplanmasında, fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete dahil olan ödemeler dikkate alınmaz. Bu düzenleme nedeni ile ilave tediye alacağının bir ay için yirmialtı gün üzerinden hesaplanması gerekir.
İlave   tediye   alacağından   sigorta   primleri   kesilmez.   Ancak   01.10.2008 tarihinde  yürürlüğe  giren  5510  sayılı  yasanın  80/c  ve  105.  maddeleri  uyarınca, ücretin  eki  niteliğindeki  bu  ödeme,  1.10.2008  tarihinden  itibaren  sigorta  prim kesintisine tabidir.
İlave tediye alacağı, ödeme tarihinde işçinin işinden ayrılmış olup olmadığına bakılmaksızın, hak edilen yıl içinde o yerde veya aynı idare, teşekkül ve müesseseye ait muhtelif yerlerde geçmiş olan hizmetlerinin toplamı oranında ve son çalıştığı yerde ödenir. İşçi tam yıl çalışmamış ise, ilave tediye o yıl için kıstelyevm esasına göre hesaplanıp ödenecektir.
İşçinin ilave tediye alacağına, esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında iş sözleşmesinin devamı müddetine rastlayan yasal ve idari izinler, hastalık izinleri, hafta tatili ile ulusal, bayram ve genel tatil günleri, çalışılmış gibi hesaba katılır.
 
Somut  olayda;  mahkemece  davalının  özel  hukuk  tüzel  kişisi  olduğu  bu nedenle davacının ilave tediye ödenmesinden faydalanamayacağı sonucuna varmış ise  de;  6772  sayılı  Kanunda  Belediyeler  ve  Belediyeye  bağlı  kuruluşların  kanun kapsamında  değerlendirileceği  belirtilmiştir.  Davalı  şirketin  30  ortağı  Bursa Büyükşehir  Belediyesi,  20  ortağı  Osmangazi  Belediye  Başkanlığı,  20  ortağı Yıldırım Belediye Başkanlığı, 2.8 ortağı Nilüfer Belediye Başkanlığı, 27,2 ortağı Buski Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüdür. Bu nedenle davalı şirket 6772 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmeli ve davacının hak kazandığı ilave tediye alacağı tespit edilerek hüküm altına alınmalı iken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olması hatalı olup bozma nedenidir.
 
O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 12/02/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: (Kİ) - www.kamuiscisi.net Editör:
Etiketler: YARGITAY, KARARI:, BELEDİYE, İŞÇİSİ, İLAVE, TEDİYE, ALMALIDIR.,
Yorumlar
Haber Yazılımı