Haber Detayı
31 Ağustos 2019 - Cumartesi 01:37 Bu haber 36181 kez okundu
 
HAFTA TATİLİ ANSİKLOPEDİSİ
YARGITAY KARARLARI EŞLİĞİNDE HAFTA TATİLİ ... HAFTA TATİLİ ÜCRETİ İŞÇİNİN HAFTA TATİL ÜCRETİ NASIL HESAPLANMALIDIR? İŞÇİ HAFTA TATİLİNDE İŞE ÇAĞRILIRSA GİTMEK ZORUMDA MIDIR?
Gündem Haberi
HAFTA TATİLİ ANSİKLOPEDİSİ

Makelemizi GOOGLE'da bulmak için arama motoruna "HAFTA TATİLİ ANSİKLOPEDİSİ" yazmanız yeterli olacaktır.

Makaleleri üstteki kısayolları kullanarak Facebook , Twiter'da ve Watsup'da kolayca paylaşabilirsiniz.  Kurumsal Mevzuat Bildirim Platformunda "Reklam yok, Magazin yok, Makale var"...Takipte kalın, geride kalmayın... www.kamuiscisi.net Mevzuat Grubu

.

YARGITAY KARARLARI EŞLİĞİNDE HAFTA TATİLİ ...

Rıza KARAMAN  0 532 06 006 41

Araştırmacı-Yazar (Araştırmadan Yazmaz) 

Kıdemli İş Kanunu Uzmanı

Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı (16 Yıl)  (3000 +  Eğitim ve Seminer)

TWİTTER https://twitter.com/isci_Mevzuati

 

GİRİŞ:

İşçilerin ve Memurların çalışma hayatında haftanın tamamı mesai günü değildir. Çalışan işçi ve memurların kanunlar ile belirlenmiş çalışma saatlerini tamamladıktan sonra yine kanunlar ile belirlenmiş dinlenme haklarını kullanırlar.  Bu dinlenme süresi kişilere kanunlarda belirtilen çalışma sürelerini tamamladıkları için “HAK” olarak verilmiştir.

Ülkemizde Hafta Tatili Kanunu 29 Ocak 1924 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve yayımından 10 gün sonra yürürlüğe gitmiş olup, 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun, 7033 sayılı Kanunla 1 Temmuz 2017 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır.

Hali Hazırda Hafta Tatili konusu Anayasa’nın 50. Maddesinde düzenlenmiştir.

Çalışma şartları ve dinlenme hakkı Madde 50 – … Dinlenmek, çalışanların hakkıdırÜcretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir.

Yine Hafta Tatili konusu 2003 yılında yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanununda, 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve 5953 sayılı Basın İş Kanunu’nda da düzenlenmiştir.

Ancak yazımızda hafta tatili ve hafta tatilinde işçinin çalışması durumunu 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında değerlendireceğiz.

.

 
 
 
 

1) HAFTALIK ÇALIŞMA SÜRESİ NE KADARDIR?

4857 Sayılı İş Kanununda işçinin haftalık süresi en fazla 45 saattir. Hatalık çalışma süresi 45 saat değildir, en fazla 45 saattir. Bu süre iş sözleşmesinde aksi belirtilmemiş ise çalışılan günlere eşit olarak bölünür.

4857 Sayılı Kanun Madde 63 - Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.

Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir.

Örnek Haftalık Çalışma Takvimi 01:  Günlük Çalışma Süresi 7,5 Saat

Gün Adı:

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Cumartesi

Pazar

Çalışma Süresi

7,5 saat

7,5 saat

7,5 saat

7,5 saat

7,5 saat

7,5 saat

Hafta Tatili

Ara Dinlenme

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

-

Örneğimizdeki işçi iş sözleşmesi gereği Hafta Tatilini Pazar günü Yapmaktadır.  

.

Örnek Haftalık Çalışma Takvimi 02:  Günlük Çalışma Süresi 9 Saat

Gün Adı:

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Cumartesi

Pazar

Çalışma Süresi

9 saat

9 saat

9 saat

9 saat

9 saat

Hafta Tatili

Hafta Tatili

Ara Dinlenme

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

-

-

Örneğimizdeki işçi iş sözleşmesi gereği Hafta Tatilini Cumartesi ve Pazar günü Yapmaktadır.

.

Örnek Haftalık Çalışma Takvimi 03:  Günlük Çalışma Süresi 9 Saat

Gün Adı:

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Cumartesi

Pazar

Çalışma Süresi

8 saat

8 saat

8 saat

8 saat

8 saat

5 saat

Hafta Tatili

Ara Dinlenme

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

-

-

  • İşçi iş sözleşmesi gereği Cumartesi günü yarım gün çalışmakta ve Hafta Tatilini Pazar günü Yapmaktadır.

.

Örnek Haftalık Çalışma Takvimi 04:  Günlük Çalışma Süresi 7,5 Saat

Gün Adı:

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Cumartesi

Pazar

Çalışma Süresi

7,5 saat

Hafta Tatili

7,5 saat

7,5 saat

7,5 saat

7,5 saat

7,5 saat

Ara Dinlenme

1 saat

-

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

Örneğimizdeki işçi iş sözleşmesi gereği Hafta Tatilini Salı günü Yapmaktadır.  

.

Örneklerimizi çoğaltabiliriz. Ancak bu 4 Örnek Hafta tatili gününün iş sözleşmesi ile değişebileceğini  izah etmek içindi.

Haftalık Çalışma süresi İş Kanununda ifade edildiği üzere en fazla 45 saattir. Dolayısı ile bu sürenin 45 saatin altına çekilmesi de mümkündür.  İşçi ile işveren yapacakları iş sözleşmeleriyle haftalık çalışma süresini 40 saate indirebilmesi mümkündür.  

Karşılıklı yapılan iş sözleşmesinde ve toplu iş sözleşmesinde kış aylarında 40 saat diğer aylarda 45 saat uygulaması da mümkündür. Örnekler ihtiyaca ve iklim koşullarına göre de değişiklik gösterebilir.

.

 
 
 
 

2) VARDİYALI İŞLERDE HAFTALIK ÇALIŞMA SÜRESİ?

Vardiyalı işler ile ilgili çalışma süresi yine haftalık 45 saat olmakla birlikte özel durumlar karşımıza çıkmaktadır. Konu ile ilgili yine iş kanunu madde 63’e bakalım.

4857 Sayılı Kanun Madde 63 -… Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.

 


Bu dağıtma işlemi yapılırken, haftanın bazı günlerinde işyerinde kısmi çalışma yapılıyor olması halinde, kısmi çalışma yapılan süre haftalık 45 saatlik çalışma süresinden eksiltilir ve kalan süre çalışılan gün sayısına bölünür, günlük çalışma süresi belirlenmiş olur.

 Örnek 4’de olduğu gibi Cumartesi günü 5 saat çalışan işçi, diğer günler normal çalışma yaptığında, bu işyeri diğer günlerde 45-5= 40/5 = 8 saat günlük mesai yapmaktadır. 

.

Haftalık toplam çalışma süresi, haftanın çalışılan günlerine eşit veya farklı şekilde bölünebilmektedir.

Örnek 2’de olduğu gibi haftanın çalışılan 5 gününde 9 saat günlük çalışma yapabilir. Ayrıca işçilere önceden bildirmek koşulu ile bir ay Örnek 2, bir ay Örnek 3 gibi de uygulama yapılabilir.  

Görüldüğü üzere bir hafta (yedi gün) içinde işçiye en az 1 gün (24 saat) aralıksız dinlenme süresinin verilmesi tamamen iş sözleşmesi ve/veya toplu iş sözleşmesi ile belirlenebilmektedir.

.

Örnek Haftalık Çalışma Takvimi 05:  Vardiyalı Çalışan Güvenlik Görevlisinin 1 Haftalık Çalışma Takvimi

Gün Adı:

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Cumartesi

Pazar

Çalışma Süresi

11 saat

İzinli Gün

11 saat

İzinli Gün

11 saat

İzinli Gün

11 saat

Ara Dinlenme

1 saat

-

1 saat

-

1 saat

-

1 saat

Güvenlik görevlisi bu hafta toplam 44 saat mesai yapmıştır. Ancak diğer haftalardaki iş programı yapılırken İş Kanunu Madde 63 gereğince iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşmamasına dikkat edilmelidir.

 

..

 
 
 
 

3)HAFTA TATİLİ HANGİ GÜNDÜR?

Hafta Tatilinin iş kanununda hangi gün olduğu ifade edilmemiştir. Hafta tatili iş sözleşmesinde de belirtilmemiş olabilir. Hafta Tatilinin hangi gün olacağı ile ilgili 6098 Sayılı Türk Borçlar kanununa bakalım.

           Türk Borçlar Kanunu: Hafta Tatili  VI. Tatil ve izinler

MADDE 421- İşveren, işçiye her hafta, kural olarak pazar günü veya durum ve koşullar buna imkân vermezse, bir tam çalışma günü tatil vermekle yükümlüdür.

Borçlar Kanunu da kural olarak hafta tatilinin Pazar günü olduğunu ancak koşullara göre değişebileceğini ifade etmiştir. Dolayısı ile iş sözleşmesi ve Toplu iş sözleşmelerinde Hafta Tatilinin Hangi gün veya Hangi Günler olacağı ile ilgili düzenlemelere de gidilebilmektedir.

Aynı zamanda Hafta Tatilinin hangi gün olacağı ile ilgili 2429 Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanuna bakalım. 

Madde 3 – A) Hafta tatili Pazar günüdür.

Görüleceği üzere 2429 Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanununda Hafta Tatili Pazar günü olarak kabul edilmektedir. Ancak 6098 Sayılı Türk Borçlar kanuna göre kural olarak pazar günü  “durum ve koşullar buna imkân vermezse, bir tam çalışma günü tatil vermekle yükümlüdür denmektedir.

.

4) HAFTA TATİLİ SÜRESİ 48 SAAT YAPILABİLİR Mİ?

Bu konuda da yaptığımız araştırmalar neticesinde şu bilgileri değerli olurlarımıza iletelim. Bu husus genelde iş sözleşmelerine eklenmekle birlikte, yapılan işe ve değişen iklim koşullarına göre hafta tatili Toplu İş Sözleşmelerinde en az 48 saate çıkarılabilmektedir.

Kural olarak Hafta tatilinin Pazar olduğu bir işyerinde Pazar gününden bir önceki Cumartesi gününü de tatil olarak kabul edilmesi durumunda Cumartesi gününe akdi tatil denmektedir.

Ancak Cumartesi gününü de “Hafta tatili” olarak kabul eden bir Toplu iş sözleşmesi aşağıdaki Yargıtay Kararında görülmektedir.

Davalı işyerinde uygulanmakta olan ....., ....., ..... arasında yapılan 15. Dönem 01/03/2012 - 28/02/2014 tarihleri arasında yürürlükte olan toplu iş sözleşmelerinin 12/d maddesinde haftalık çalışmanın beş gün olduğu açıklanmıştır. Anılan sözleşmede Cumartesi gününün Pazar gününe ek olarak akdi tatil günü olarak kabul edildiği açıktır.  9. Hukuk Dairesi         2015/16428 E.  ,  2015/21565 K.

Özetlemek gerekirse İş sözleşmesi veya Toplu iş sözleşmesinde belirtilmiş olması durumunda Hafta Tatili süresi 48 saate çıkartılabilir.

Örnek Haftalık Çalışma Takvimi 02:  Günlük Çalışma Süresi 9 Saat ve Hafta Tatili Süresi en az 48 saat

Gün Adı:

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Cumartesi

Pazar

Çalışma Süresi

9 saat

9 saat

9 saat

9 saat

9 saat

Hafta Tatili

Hafta Tatili

Ara Dinlenme

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

-

-

Örneğimizdeki işçi toplu iş sözleşmesi gereği Hafta Tatilini Cumartesi ve Pazar günü Yapmaktadır.

.

5) HAFTA TATİLİ SÜRESİ 72 SAAT YAPILABİLİR Mİ?

Haftalık 72 saat hafta tatili süresi ilk bakışta çok yabancı gelebilir. Ancak 4857 sayılı iş kanunu ve 6098 Sayılı Türk Borçlar kanunu buna izin vermektedir. Bu hususu bir örnek çalışma tablosu ile açıklayalım isterseniz.

Örnek Haftalık Çalışma Takvimi 05:  : Günlük Çalışma Süresi 10 Saat ve Haftalık Çalışma Süresi 40 saat: Hafta Tatili Süresi en az 72 saat

Gün Adı:

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Cumartesi

Pazar

Çalışma Süresi

10 saat

10 saat

10 saat

10 saat

Hafta Tatili

Hafta Tatili

Hafta Tatili

Ara Dinlenme

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

-

-

-

 

İş sözleşmesinde Haftalık Çalışma süresi 40 saat olarak belirlenmiş veCuma, Cumartesi ve Pazar günlerinin “Hafta Tatili” olacağı iş sözleşmesine de yazılmış ise işçi haftada 72 saat Hafta Tatili İzni kullanabilir. Bu durum çok tercih edilmemekle birlikte güncel kanunlar bu duruma müsaade etmektedir.

Nitekim bazı toplu iş sözleşmelerinde işçilere Cuma günü öğleden sonra Ücretli izin verilmektedir. Günümüzde Hafta tatili izni 2 gün + Cuma günü öğleden sonra ücretli izin olarak kullanan işçiler de vardır.

.

6) HAFTA TATİLİ ÇALIŞMA KARŞILIĞINDA YAPILACAK ÜCRET ÖDEMESİ

İş sözleşmesi veya Toplu iş sözleşmesinde Hafta Tatilinin Cumartesi ve Pazar günü olarak kabul edilmiş olması durumunda ve işçinin Hafta Tatilinde işe çağrılması durumunda ödenmesi gereken ücret Hafta Tatili Ücretidir.

İşçinin Hafta Tatilinde çalıştırılması durumunda ödenecek ücret tartışma konusu olmuştur. İşçi Hafta tatilinde 1 saat işe gelip çalışabilir mi? 1 Saatlik çalışma karşılığında işçiye ne kadar ücret ödenmelidir?

İşverenin işçiyi Hafta tatilinde çalıştırması durumunda nasıl bir yol izlemesi gerektiğine bir Yargıtay Kararı ile birlikte bakalım.

3-Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının hafta tatilinde çalıştığı, ancak bu çalışmasının sabah ekmek ve gazete dağıtımı için yarım saat, akşam da çöp toplamak için yarım saat olmak üzere toplam bir saat olduğu esas alınarak, bir saat karşılığı hafta tatili ücreti alacağına hak kazandığı kabul edilmiştir. Ne var ki, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 46. maddesi uyarınca, hafta tatili izni, yedi günlük zaman dilimi içinde kullandırılması gerekli yirmidört saatlik kesintisiz izindir. Yirmidört saatin altında bir süre haftalık izin verilmesi durumunda, usulüne uygun şekilde hafta tatili izni kullandırıldığından söz edilemez. Hafta tatili bölünerek kullandırılamaz. Buna göre hafta tatilinin yirmidört saatten az olarak kullandırılması halinde hafta tatili hiç kullandırılmamış sayılır. Açıklanan bu hususlar nazara alındığında, davacının hafta tatili gününde her ne kadar bir saat çalışmış ise de, bu çalışması karşılığında, bir günlük yevmiyesinin yüzde elli zamlı hesaplanarak ödenmesi gereklidir. Yazılı şekilde kabulle sonuca gidilmesi hatalıdır.

22. Hukuk Dairesi 2014/23997 E. , 2015/34572 K.

İlgili Yargıtay Kararından da göreceğimiz üzere İşveren işçiyi Hafta Tatilinde işe 1 saat çalıştırsa dahi bu çalışması karşılığında, bir günlük yevmiyesinin yüzde elli zamlı hesaplanarak ödenmesi gereklidir

Okuma Tavsiyesi >>>>YATGITAY KARARI: HAFTA TATİLİNDE 1 SAAT ÇALIŞAN İŞÇİNİN ÜCRETİ?

Dolayısı ile işçinin Hafta tatilinde çalışma yapması durumunda Toplam 1 Yevmiye Hafta Tatili izin günü için + 1.5 Yevmiye de yapılan çalışma karşılığında olmak üzere TOPLAM 2.5 Yevmine ödenmesi gerekmektedir. 

TOPLAM 2.5 Yevmine ödenmesi işçinin kazanılmış hakkıdır, bu ücret Toplu iş sözleşmesi ile arttırılabilir ancak azaltılamaz.. 

Okuma Tavsiyesi >>>>696 KHK’LI İŞÇİLERE UYGULANAN TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNDE HATA VAR.

 

 

Konu ile ilgili DİĞER bir Yargıtay kararı

Yargıtay Kararının Özeti:

... 4857 sayılı İş Kanunu'nun 46. maddesi uyarınca, hafta tatili izni, yedi günlük zaman dilimi içinde kullandırılması gerekli yirmidört saatlik kesintisiz izindir. Yirmidört saatin altında bir süre haftalık izin verilmesi durumunda, usulüne uygun şekilde hafta tatili izni kullanıldırıldığından söz edilemez. Hafta tatili bölünerek kullandırılamaz. Buna göre hafta tatilinin yirmidört saatten az olarak kullandırılması halinde hafta tatili hiç kullandırılmamış sayılır.

Açıklanan bu hususlar nazara alındığında, davacının hafta tatili gününde her ne kadar bir saat çalışmış ise de, bu çalışması karşılığında, bir günlük yevmiyesinin yüzde elli zamlı hesaplanarak ödenmesi gereklidir.

Konu ile ilgili DİĞER bir Yargıtay kararı

4857 Sayılı İş Kanunu  Madde 46 . Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir. Ayrıca, Yargıtay kararından da anlaşılacağı üzere işçi 1 saat dahi çalışmış olsa da Hafta Tatili çalışması için bir günlük yevmiyesinin yüzde elli zamlı hesaplanarak ödenmesi gerekmektedir. Bu durumda hafta tatilinde 1 saat dahi çalışan işçiye 1 + 1,5 olmak üzere TOPLAM 2.5 Yevmiye ödenmesi gerekmektedir. (22. Hukuk Dairesi 2014/23997 E. , 2015/34572 K.)

Konu ile ilgili DİĞER bir Yargıtay kararı

Yine Başka bir Yargıtay kararında, hafta tatilinde çalıştığı kabul edilen işçiye 1.5 yevmiye üzerinden ödeme yapılması gerektiğine karar verilmiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 23.05.1995 tarihli ve 796 Esas, 14544 Karar Sayılı Kararı.

Konu ile ilgili DİĞER bir Yargıtay kararı

Yargıtay başka bir kararında yine Hafta Tatili çalışmalarında yüzde 50 zammıyla ödenmesi gerektiğini ifade etmiştir.  (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 27.09.1988 tarihli ve 6361 Esas, 8414 Karar Sayılı Kararı.)

 

.

7) İŞÇİ HAFTA TATİLİNİ HAK ETMEK İÇİN NE YAPMALIDIR?

İşçinin hafta tatilini hak edebilmesi için; haftalık çalışma süresi haftalık 45 saatin altında belirlenmesi durumunda belirlenen bu süre kadar, böyle bir sürenin belirlenmediği durumlarda ise günlük çalışma süresi 11 saati geçmeyerek haftalık 45 saatlik süre kadar çalışılma yapılması durumunda işçi en az 24 saat Hafta Tatili süresini hak eder. Bu süre aralıksız olarak kullandırılır.  

Her ne kadar iş kanununda amir hükümler olsa dahi konu Yargıya taşındığında, Yargıtay, hafta tatili izninin kesintisiz en az 24 saat olması gerektiğini,  daha az bir süre hafta tatili iznini verilmesi durumunda işçinin hafta tatili iznini kullandığından bahsedilemeyeceğini, hafta tatili izninin parçalar halinde bölünerek kullandırılamayacağını, işçiye 24 saatten az kullandırılması durumunda hafta tatilinin kullandırılmamış kabul edileceği yönünde emsal kararlar vardır.  (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 25.05.2010 tarihli ve 796 E, 14544 K  Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 2014/23997 E. , 2015/34572 K.)

İşçinin Hafta Tatilini Hak edebilmesi için burada esas olan işçinin “Haftalık çalışma süresini” tamamlamasıdır.

.

8) İŞÇİ HAFTALIK ÇALIŞMA SÜRESİNİ NASIL TAMAMLAR?

İşçi haftalık çalışma süresini iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde belirlenmiş haftalık çalışma günlerinde çalışarak, Cumartesi çalışma yapılmayan işyerlerinde haftada 5 günde, Cumartesi çalışan işyerlerinde ise haftada 6 günde tamamlar.

 

9) VARDİYALI İŞLERDE HAFTA TATİLİ

İşçinin iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmeleri ile işçinin Hafta tatili günü değişiklik gösterebilir. Vardiyalı yapılan çalışmalarda işçinin hafta tatili her hafta aynı gün olmayabilir. Vardiya Programı yapılarak, işçilere hangi gün Hafta Tatili kullanacağı önceden bildirilir. Vardiyalı çalışılan işyerlerinde bu hususun iş sözleşmesinde olması önemlidir.

Vardiyalı Çalışan İşçilerin Hafta Tatili: Yapılan çalışmanın vardiyalı çalışma olması sebebi ile işçiler hafta tatilini iş kanununda belirtildiği gibi kesintisiz en az 24 saat kullanacaktır. İşveren tarafından yapılacak vardiya programına göre işçilerin Hafta Tatilleri Pazartesi, Salı, Çarşamba, Perşembe, Cuma, Cumartesi veya Pazar günlerine denk gelebilir.   

.

10) CUMARTESİ GÜNÜ YILLIK İZİN GÜNÜNDEN SAYILIR MI?

Genelde bu soruyu soran işçi haftalık çalışma süresini haftanın 5 gününde tamamlayan işçidir. Diğer bir ifade ile Cumartesi günü işe gitmeyen işçidir. Bu işçi haftalık 45 saat veya daha az süre ile çalışma yapmasına rağmen Cumartesi günü işe gitmediği için Cumartesi gününün yıllık izin hesabında nasıl hesaplanması gerektiğini merak etmektedir. Bu konuda çok net bir bilgi vererek başlayalım.

Yıllık izin hesabında izin süresine rastlayan hangi günleri izin süresinden sayılmaz?

Bu soruya yapacağımız açıklama aynı zamanda Yıllık izin hesabında benzer soruların tamamına cevap verecektir.  Önce İş Kanunu Madde 56’ya bakalım isterseniz.

Madde 56 – … Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz

Gördüğümüz üzere yıllık izin günlerine denk gelen hafta tatilleri yıllık izin süresinden sayılmaz. Bu durumda Cumartesi gününün Yıllık izin gün hesabında sayılması ile ilgili değerlendirmemizi yapalım.

  1. Cumartesi gününün iş sözleşmesi veya Toplu iş sözleşmesinde Hafta Tatili olarak belirlenmiş olması durumu:

Cumartesi gününü Hafta Tatili olarak belirlendiği sözleşmelerde işçinin haftalık çalışma programı aşağıdaki Örnek 02’de olduğu gibidir.

Örnek 02:  Günlük Çalışma Süresi 9 Saat

Gün Adı:

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Cumartesi

Pazar

Çalışma Süresi

9 saat

9 saat

9 saat

9 saat

9 saat

Hafta Tatili

Hafta Tatili

Ara Dinlenme

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

1 saat

-

-

Örneğimizdeki işçi toplu iş sözleşmesi gereği Hafta Tatilini Cumartesi ve Pazar günü yapmaktadır.

Bu durumda işçi 2019 Eylül Ayında tek seferde 14 günlük yıllık izin kullanmak isterse aşağıdaki puantaj tablosu karşımıza çıkacaktır. 

Örnek Puantaj 01: İşçi 2 Eylül’de başlayarak 14 gün Yıllık izine çıkmak istemiş olsun.

2019 Eylül Ayı Puantaj Tablosu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

H

Y

Y

Y

Y

Y

HTİ

HTİ

Y

Y

Y

Y

Y

HTİ

HTİ

Y

Y

Y

Y

M

HTİ

HTİ

M

M

M

M

M

HTİ

HTİ

M

HTİ: Hafta Tatili İzni M: Mesai Y: Yıllık İzin Günü

Puantaj Tablosundaki Hafta Tatili (HTİ) İş Kanunu Madde 56 gereği Yıllık izinden günlerinden düşülmez. İşçi bu durumda 2 Eylül 2019 ve 19 Eylül 2019 dahil olmak üzere Yıllık izin kullanmış olur.

Konu ile ilgili Örnek Yargıtay Kararına bakalım.  

… yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinde haftalık çalışmanın beş gün olduğu Cumartesi gününün Pazar gününe ek olarak akdi tatil günü olarak kabul edildiği açıktır. Bu nedenle mahkemece vardiyalı vardiyasız ayrımı yapılmaksızın haftalık beş iş günü kabulüne göre tüm işçiler için Cumartesi ve Pazar günlerinin yıllık izin süresinden sayılmamasına karar verilmesi gerekir. Bu yönde davacı vekilinin temyizi yerindedir.  9. Hukuk Dairesi 2015/16428 E.  ,  2015/21565 K.

Sonuç olarak; “Cumartesi günü” İş sözleşmesinde veya Toplu iş Sözleşmesinde “Hafta Tatili” olarak kabul edilmiş ise Yıllık izin süresinden sayılmaz.“9. Hukuk Dairesi 2015/16428 E.  ,  2015/21565 K.

Bu husus Vardiyalı çalışılan işler içinde geçerlidir.

Bu nedenle mahkemece vardiyalı vardiyasız ayrımı yapılmaksızın haftalık beş iş günü kabulüne göre tüm işçiler için Cumartesi ve Pazar günlerinin yıllık izin süresinden sayılmamasına karar verilmesi gerekir. denmiştir.  2015/16428 E.,2015/21565 K.

B) Cumartesi gününün Hafta Tatili Olarak Kabul edilmediği sözleşmelerde.

İş sözleşmesinde veya Toplu iş Sözleşmesinde Cumartesi gününün Hafta tatili olarak kabul edilmediği durumlarda Cumartesi gününün Yıllık izin süresinden sayılıp sayılmayacağı ile ilgili durumlara bakalım.

Bu konuyu açıklamak için işçilerden gelen Yıllık İzin Talep Formlarına bakmak durumundayız. Cumartesi günü Hafta Tatili olarak kabul edilmemiş olması durumunda işçinin Yıllık izin başlama ve bitiş tarihine bakılır.

İşçi sadece Cuma günü için Yıllık izin almış ise Cumartesi gününün Hafta tatili olup olmadığına bakılmaz.  Ancak bazı kamu işverenlerinden Cuma günü İzin kullanan işçinin Cumartesi gününün de mutlaka yıllık izinden düşüleceği yönünde tarafımıza bilgiler gelmiştir. Bu konuya açıklık getirmek üzere işçinin yıllık iznini kaç parça halinde kullanabileceğine bakalım.

 İşçi Yıllık İznini istediği gibi parçalar halinde kullanabilir mi?

Konu ile ilgili İş Kanunun 56. maddesine bakalım...

Yıllık ücretli iznin uygulanması Madde 56 - Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Bu iznin 53 üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur. (Değişik üçüncü fıkra: 14/4/2016-6704/16 md.) Ancak, 53 üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir.

İşveren bu maddeye göre işlem yapmak istediğinde işçinin itiraz etme hakkı da yoktur. İş kanununa baktığımızda işçinin yıllık izin dilekçesini verip işverene onaylatmadan yıllık izine gitmesi mümkün değildir. İşçinin yıllık izin talebini işverene onaylatması zorunludur.

Tarafların anlaşması durumunda işçi 10 + 1 + 1 + 1 + 1 gün olmak üzere yıllık izninin en fazla 5 farklı parçada kullanabilir. Bu durumda işvereninde onayı ile yıllık izin günü Cuma gününe denk gelmesi durumunda Cumartesi günü Yıllık izin süresinden sayılır mı?

Örnek Puantaj 02:

2019 Eylül ayında Cuma Günleri Yıllık İzin Kullanan İşçi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

HTİ

M

M

M

M

Y

CT

HTİ

M

M

M

M

Y

CT

HTİ

M

M

M

M

Y

CT

HTİ

M

M

M

M

Y

CT

HTİ

M

Haftalık çalışma süresinin Hafta içi tamamlandığı ve Cumartesi gününün Hafta Tatili günü olarak kabul edilmediği sözleşmelerde işçinin yıllık izin Talep formuna bakılır. Yıllık izin takvimi sadece Cuma gününe denk geliyor ise Cumartesi günü Yıllık izinden sayılmaz.

Örnek Puantaj 03:

2019 Eylül ayında Cuma Günleri Yıllık İzin Kullanan İşçi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

HTİ

M

M

M

M

Y

M

HTİ

M

M

M

M

Y

M

HTİ

M

M

M

M

Y

M

HTİ

M

M

M

M

Y

M

HTİ

M

Haftalık çalışma süresinin haftada 6 gün çalışarak tamamlayan işçinin sadece Cuma günleri Yıllık izin kullanması durumunda Cumartesi günü Yıllık izinden sayılmaz. Zira bu örneğimizde Cumartesi günü mesai günü olduğu için işçinin Cumartesi günü mesaisine gelmesi gerekecektir. 

.

Örnek Puantaj 04: Bir başka işçimiz 4 günlük yıllık iznini tek seferde kullanmak istemiş olsun.

İzin Başlama 17.09.2019 Salı günü olup İzin Bitiş Tarihi 20.09.2019 Cuma

2019 Eylül ayında Cuma Günleri Yıllık İzin Kullanan İşçi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

H

M

M

M

M

M

CT

HTİ

M

M

M

M

M

CT

HTİ

M

Y

Y

Y

Y

CT

HTİ

M

M

M

M

M

CT

HTİ

M

Haftalık çalışma süresinin Hafta içi tamamlandığı ve Cumartesi gününün Hafta Tatili günü olarak kabul edilmediği sözleşmelerde işçinin yıllık izin Talep formuna bakılır. Yıllık izin takvimi Cumartesi gününe sarkmıyor ise Cumartesi günü Yıllık izinden sayılmaz.

.

Örnek Puantaj 05: Cumartesi gününün Hafta tatili olmadığı bir işyerinde İşçi 2 Eylül itibari ile 14 gün Yıllık izine çıkmak istemiş olsun.

2019 Eylül Ayı Puantaj Tablosu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

HTİ

Y

Y

Y

Y

Y

Y

HTİ

Y

Y

Y

Y

Y

Y

HTİ

Y

Y

M

M

M

CT

HTİ

M

M

M

M

M

CT

HTİ

M

HTİ: Hafta Tatili İzni M: Mesai Y: Yıllık İzin Günü

Haftalık çalışma süresinin Hafta içi tamamlandığı ve Cumartesi gününün Hafta Tatili günü olarak kabul edilmediği sözleşmelerde işçinin yıllık izin Talep formuna bakılır. İzin başlama ve izin bitiş tarihi arasında olan Hafta Tatili günleri (Pazar) Yıllık izinden sayılmaz, bu durumda Cumartesi günleri Yıllık izin günü olarak sayılmalıdır.

.

.

11) HAFTA TATİLİ İÇİN HANGİ GÜNLER ÇALIŞILMIŞ KABUL EDİLEN GÜNLERDİR?

Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar ile günlük ücret ödenen veya ödenmeyen kanundan veya sözleşmeden doğan tatil günleri,

Evlilik İzni, Ölüm İzni, Babalık İzni, v.b.

Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinlerle

Hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri,

Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan işyerindeki çalışmanın haftanın bir veya birkaç gününde işveren tarafından tatil edilmesi halinde haftanın çalışılmayan günler

Hafta tatili hak etme noktasında, Çalışılmış günler gibi hesaba katılmaktadır.

Bir işyerinde işin bir haftadan fazla bir süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığı zaman, 24 ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebeplerden ötürü çalışılmayan günler için işçilere ödenen yarım ücret hafta tatili günü için de ödenir.

.

12) İŞÇİNİN HAFTA TATİL ÜCRETİ NASIL HESAPLANMALIDIR?

4857 sayılı Kanuna göre işçinin hafta tatili ücretinin belirlenmesinde; fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar dikkate alınmamaktadır.

İşçinin hafta tatilinde yaptığı çalışmanın ücreti çalışmanın yapıldığı gündeki çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanmalıdır. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 01.04.1985 tarihli ve 810 Esas, 3317 Karar Sayılı Kararı)

.

13) İŞÇİ HAFTA TATİLİNDE İŞE ÇAĞRILIRSA GİTMEK ZORUMDA MIDIR?

Yazımızın başında da belirtmiş olduğumuz gibi Hafta Tatili Anayasa’nın vermiş olduğu bir hak’tır. İşçinin bu hakkını kullanmak için işverenden izin almasına gerek yoktur. Anayasa ve Kanunlar ile verilen bu Haftalık İzin sürecinde işveren işçiye zorunlu olarak çalışma görevi veremez. Görev verilmesi durumunda işçinin işe hafta tatilinde gitmemesi durumunda işveren iş sözleşmesi tek taraflı fesih edemez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03.06.1997 tarihli ve 5600 Esas, 10629 Karar Sayılı Kararı.

.

14) HAFTA TATİLİ ÜCRETİNİN ÖDENDİĞİNİN İSPATI KİME AİTTİR?

Yine Yargıtay Kararlarından da görüleceği üzere (Yarg.9.HD.18.12.1996, 14576/22643). hafta tatili çalışma karşılığında ücret ödendiğinin ispatlanması tamamen işverene aittir.

.

15) HAFTA TATİLİ ÇALIŞMA İSPATI KİME AİTTİR?

Yargıtay kararlarından da anlaşılacağı üzere Hafta Tatilinde yapılan çalışmaların ispat yükümlülüğü işçiye aittir. (Örnek Yargıtay Kararı: Yarg.9.HD.14.04.1997, 1674/7413)

.

16) HAFTA TATİLİ ÜCRETİ İZİNLE TELAFİ EDİLEBİLİR Mİ?

Aşağıdaki Yargıtay Kararında Hafta Tatili Ücretinin İzinle telafi edilemeyeceği noktasında önemli bir karar vermiştir. (Yargıtay.9.HD.25.06.2018 T., E.2018/5764, K.2018/13666)

.

SONUÇLAR

İşçinin Hafta Tatili İzin gününü Hak edebilmesi için Haftalık çalışma gününü tamamlamalıdır.

Hafta Tatili İşçinin Anayasa ile verilmiş bir hakkıdır.

İşçi Hafta Tatili gününde çalışmaya zorlanamaz.

Hafta tatilinde 1 saat dahi çalışan işçi Toplamda 2.5 Yevmiye alır.

Hafta Tatili iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile haftanın herhangi bir gününe alınabilir.

Hafta Tatili günleri Yıllık izinden sayılmaz.

Hafta Tatili çalışmaları İzin ile telafi edilemez.

Hafta Tatili Çalışmasının ispat yükümlülüğü işçiye aittir.

Hafta Tatili Ücretinin ödendiği ile ilgili yükümlülük işverene aittir.

İş Sözleşmesi veya Toplu iş Sözleşmesi ile Hafta Tatili günü olarak kabul edilen Cumartesi günü Yıllık izin gününden sayılmaz.

Okuma Tavsiyesi:

>>>>>TEDİYE ANSİKLOPEDİSİ

>>>>>YILLIK İZİN ANSİKLOPEDİSİ

.

 

​Rıza KARAMAN  0 532 06 006 41

Araştırmacı-Yazar (Araştırmadan Yazmaz) 

Kıdemli İş Kanunu Uzmanı

Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı (16 Yıl)  (3000 Eğitim ve Seminer)

TWİTTER https://twitter.com/isci_Mevzuati

www.kamuiscisi.net Mevzuat Grubu (Reklamsız Mevzuat Bildirim Platformu)

*** İlgili Yazının hakları www.kamuiscisi.net'e ait olup sadece Link verilerek yayınlanabilir.

Kaynak: Editör:
Etiketler: HAFTA, TATİLİ, ANSİKLOPEDİSİ,
Yorumlar
Haber Yazılımı